Przykładowe pomysły na realizację

Niczego nie narzucamy, ponieważ każdy najlepiej wie, co sprawdzi się w jego szkole. Zachęcamy tylko do dostosowania formy do wieku uczniów i wzięcia pod uwagę, że są bardziej dorośli, niż nam się wydaje.

Czytanie

 

Podstawowy (i najważniejszy) wymiar akcji to zebranie się w wybranym miejscu i wspólne czytanie – na głos lub po cichu. Wszystkie inne formy nie są obowiązkowe, więc jeżeli w twojej szkole się to sprawdza, nic nie stoi na przeszkodzie, by akcji nie rozbudowywać.

 

Rodzinny piknik

 

W zeszłym roku była to najpopularniejsza formuła. Mamy też wrażenie, że z tych sprawozdań bił największy entuzjazm. Proponujemy znaleźć miłe miejsce (park, boisko, polankę), wziąć kocyki, przygotować ewentualne dekoracje, napoje czy przekąski. W wersji dla młodszych uczniów zaprośmy rodziców, a starszym dajmy więcej swobody. Ta forma szkolnego wydarzenia od dekad sprawdza się w USA. Piknikowi mogą towarzyszyć atrakcje wymienione poniżej.

 

Konkursy / rywalizacja klas

 

Akcja jest okazją do ogłoszenia wielu konkursów: na plakat, okładkę książki, hasło (np. oddające to, że młodzież czyta więcej niż dorośli), przebranie (dla najmłodszych), recenzję, inscenizację, kalambury, koncert poetycki (covery popularnych piosenek poetyckich lub chociażby hip-hopowych, by udowodnić, że poezja funkcjonuje także współcześnie).

W zależności od rozmachu można je przeprowadzić w różnych formach: ogłaszając dla chętnych (jeżeli mamy aktywnych uczniów) wcześniej, a podczas akcji ogłosić wyniki (jeżeli mamy aktywnych uczniów), lub w formie rywalizacji klasowej w trakcie trwania akcji (jeżeli mamy na nią dużo czasu). Wtedy każdy rodzaj konkursu może być zadaniem, które wykonuje klasa podzielona na zespoły według zainteresowań.

Publiczny marsz / wspólne czytanie

 

W zeszłych latach manifestacje przekonujące, że młodzież czyta więcej, odbyły się w wielu miejscowościach. Uczestnikom towarzyszyły transparenty, hasła, megafony i przebrania. Często placówki łączyły siły, by później spotkać się na rynku lub w innym miejscu publicznym na wspólne czytanie i dalsze atrakcje. Wydaje nam się, że ta forma sprawdzi się szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie mijani ludzie będą się częściowo znali z uczniami, co zwróci ich uwagę.

 

Przebrania

 

W poprzednich edycjach czytali z nami bohaterowie serii o Mikołajku, Harry Potter (a nawet wielu Harrych), czarodzieje, Pippi i wiele innych. Z doświadczenia wiemy, że to zabawa raczej dla najmłodszych uczniów i nie ma sensu nikogo do niej zmuszać.

Mobilna biblioteka

 

W sklepowym wózku lub w formie kuferka z książkami. W ten sposób można wykorzystać czas koncentracji na książkach i zaproponować uczniom najciekawsze pozycje. Książki przydadzą się także tym, którzy zapomną wziąć swoje z domu.

Współpraca międzypokoleniowa

 

Co roku zadziwia nas entuzjazm i zaangażowanie licealistów w różnych formach, ale zauważyliśmy, że wyjątkowo chwaliliście pomysł spotkania licealistów z dziećmi z przedszkoli lub klas I-III z misją zachęcenia ich do czytania. Scenariusz atrakcji mogą wymyślić uczniowie. Uważamy, że jest to genialna forma spełniająca wiele funkcji:

  1. Nikt nie przekona dzieci tak, jak starsi, podziwiani przez nich licealiści.
  2. Nic nie przekona licealistów tak, jak ich własne słowa do dzieci.
  3. Niesie to ze sobą szereg walorów wychowawczych i buduje wspaniałą atmosferę, którą podkreślacie w sprawozdaniach.

Wspominki

 

To także forma dla starszych uczniów, którzy mają już co wspominać. Każdy przynosi ulubioną książkę z dzieciństwa i ewentualnie zdjęcie, na którym czyta. Na pewno miło im będzie odkopać pomazane książki, o których już zapomnieli. Ta pozornie banalna formuła doskonale wpisuje się w cel akcji, czyli budowanie pozytywnych skojarzeń z książką. Oczywiście można to łatwo połączyć ze spotkaniem z dziećmi.

Quiz

 

Quiz może być formą konkursu lub rywalizacji międzyklasowej. Przykładowe tematy:

  • Z jakiej książki pochodzi ten cytat?
  • Jaką postać literacką opisuję?
  • Cytat o książkach lub czytaniu z piosenki hip-hopowej.
  • Literackie kalambury.

Kiermasz / bookcrossing

 

Uczniowie przynoszą z domu książki, by wymienić się nimi według ustalonych zasad. Opisują je np. numerami i odbierają losy, a potem nagrody (wygrane rzeczy nabierają dodatkowej wartości). Później jest czas na wymianę dla niezadowolonych. Wcześniej każdy może wpisać dedykację dla nowego właściciela. Ważne jest, by określić kilka zasad co do przynoszonych książek: ich liczbę (by nie przynieśli połowy piwnicy), stan (książka nie może być zniszczona), wiek (by nie była stara), tematykę (grupa wiekowa). By dać rodzicom i uczniom do zrozumienia, że nie chodzi o makulaturę, tylko atrakcyjne książki, które ktoś przeczyta. Forma raczej dla chętnych.

Gra

 

Dodatkowe zabawy, raczej dla mniejszej i młodszej grupy. Przykład: stajemy w kółku, któraś osoba podaje dwie liczby: pierwsza to numer strony, druga to linijka tekstu. Wskazana przez nią osoba ma przeczytać dany fragment ze swojej książki i wskazać następną osobę. Numery mogą być także losowane wraz z tajemniczą informacją, co będzie oznaczał przeczytany fragment.

Wspólne czytanie na głos

 

Dodatek do akcji polegający na czytaniu przez wszystkich uczestników swojej książki na głos. Powstaje wtedy nieokreślony gwar, który przy dużej liczbie osób (i zamiłowaniu do krzyczenia najmłodszych) spotka się z entuzjazmem. Czytanie można poprzedzić losowaniem strony i linijki tekstu.

Akcja detektywistyczna

 

Przeprowadzona w zeszłym roku przez ZSZ nr 3 w Ostrołęce. W skrócie: ktoś (np. „groźny” nauczyciel) zakradł się w nocy do biblioteki, ukradł cenną książkę i gdzieś ją schował, by później niepostrzeżenie ją wynieść i przejąć władzę nad szkołą. Zadaniem uczniów (np. podzielonych na klasy) jest odgadnięcie tytułu i znalezienie książki na podstawie różnych poukrywanych wskazówek (najlepiej nawiązujących do literatury). Dla ułatwienia zabawy schowanych książek może być kilka.

Balony do nieba

 

Balony z helem z nazwą akcji lub ulubionymi cytatami z książek to finałowa atrakcja, która na pewno się spodoba.

 

Wakacje

 

Skoro ma być miło, to wykorzystajmy motyw wakacji. Tak jak np. SP nr 15 w Wałbrzychu, która zorganizowała piknik czytelniczy na… plaży. Oczywiście fikcyjnej, znajdującej się na boisku szkolnym, ale z palmami, ręcznikami i parasolami. Motyw możemy wykorzystać też merytorycznie – np. proponując książki na wakacje lub w ogóle promując czytanie w wakacyjnych okolicznościach. Akcja może mieć też charakter mniej formalnego niż zakończenie roku pożegnania przed wakacjami.

Żywy napis lub znak z czytających osób

 

Od pierwszej edycji jedna z najpopularniejszych form i ciekawa pamiątka do kroniki. Szkoły korzystają z reguły z pomocy rodziców (dron), strażaków (wóz z wysięgnikiem) lub dysponują wysokim budynkiem. Najlepiej jest narysować lub zaznaczyć wcześniej wzór, który chcemy stworzyć. Można poprosić uczniów o założenie koszulek w określonych kolorach.

Biblioteka / kawiarenka uczniów

 

Wszyscy lubiliśmy bawić się w sklep, więc czemu nie w bibliotekę, księgarnię lub kawiarenkę z książkami? Przygotujmy miejsce, ladę, fotele (miłą atmosferę), no i oczywiście książki. W danym dniu uczniowie mogą mieć dyżury na przerwach i obsługiwać klientów (w kawiarence nie zapomnijmy o napojach i przekąskach). A może pozwolimy uczniom poprowadzić tego dnia prawdziwą bibliotekę? Pomysł raczej dla najmłodszych.

Odgrywanie scenki z książki (np. z bajki)

 

Nie silmy się na wielki dramat, niech będzie zabawnie. Najlepiej to zrobić wraz z nauczycielami i pracownikami szkoły, którzy mają do siebie dystans. Ten pomysł idealnie zrealizowano w SP nr 2 w Inowrocławiu – uczniowie pokładali się ze śmiechu, oglądając nauczycieli przebranych za postaci z Rzepki.

Trwały ślad

 

Możemy także zadbać o to, by z akcji zostało coś poza zdjęciami i wspomnieniami. Jeżeli mamy w szkole zdolnego grafficiarza, zaproponujmy literacki mural albo cytat wymalowany na murze. Nie zaszkodzi też np. nazwać części szkoły (biblioteki, boiska, sali lub ulubionego miejsca uczniów) imieniem bohatera literackiego (najlepiej w wyniku głosowania).

Medytacja / joga

 

No i coś dla starszych uczniów. W zeszłych latach często łączono czytanie ze sportem lub zumbą. A czemu nie z medytacją i jogą, które spełniają bardzo podobne do czytania funkcje (wyciszenie, koncentracja, uważność)? Jeżeli znamy kogoś, kto mógłby poprowadzić takie zajęcia, to na pewno będą dobrym wstępem do lektury.

Ankiety / biblioteczne podsumowanie roku

 

Akcja jest dobrą okazją do ogłoszenia nagród dla najaktywniejszych czytelników i innych wyróżnień bibliotecznych. Można ją zrealizować na zasadzie bibliotecznego zakończenia roku. Niektóre szkoły przy okazji akcji zbierają informacje od uczniów: na temat ich preferencji literackich, opinii o bibliotece.

Ulubiony cytat

 

Cytaty to bardzo dobre narzędzie do działań skoncentrowanych wokół czytania. Są łatwe w znalezieniu, dość osobiste (umożliwiają wyrażenie siebie) i często niosą ciekawą myśl lub wartości. Cytaty można wykorzystać m.in. jako hasła na plakatach lub balonach, hasła konkursu, podpowiedzi lub elementy gry.

Czytelniczy flash mob

 

Uczniowie pojawiają się z książkami w miejscu publicznym. Siadają w różnych miejscach, zaczynają czytać. Nagle wstają i czytają na głos, coraz głośniej (jedną książkę lub różne). To nasza propozycja, ale realizacja może być dowolna. Pamiętajcie jednak, że flash mob to propozycja dość trudna do realizacji. By się udała, miejsce powinno być naprawdę ruchliwe. Akcja musi wywołać zdziwienie u przypadkowych przechodniów. Filmujemy ją z ukrycia.

 

Literackie kalambury, czyli kto zgadnie, jaką postacią jestem?

 

Dodatek do innej formy realizacji. Uczniowie przebierają się za postaci literackie i odgrywają związane z nimi scenki, a reszta zgaduje, kto to jest. W zależności od frekwencji, uczniów można podzielić na drużyny lub mogą zgadywać indywidualnie. W przypadku bardziej oczywistych postaci można zrezygnować z przebrania.

Pojedynek ulubionych bohaterów literackich

 

Zabawa łączona z przebieraniem się. Organizujemy pojedynki bohaterów literackich. Na scenę wchodzi np. Harry Potter i Frodo, którzy przechwalają się swoimi zaletami, umiejętnościami i super-mocami, cytują wypowiedzi z książek tak, by przekonać do siebie widownię. Następnie uczniowie głosują, którą postać wybierają. Przy większym rozmachu zabawę można podzielić na etapy w systemie pucharowym z wielkim finałem. Scenariusz idealnie nadaje się do rywalizacji międzyklasowej. Młodszym uczniom przyda się pomoc nauczycieli w przygotowaniu zalet. Jeszcze ciekawiej wypada rywalizacja nawiązująca do cech przeciwnika (kto ma większą moc - Harry czy Frodo, kto jest sprytniejszy - Pippi czy Hermiona?). W ten sposób przyzwyczajamy uczniów do swobodnego posługiwania się kontekstami literackimi. Ci, którzy nie czytają, przekonają się, że wiele tracą. Osoby odgrywające bohaterów literackich muszą dobrze znać książki. Inaczej ich prezentacja nie będzie przekonująca.

Selfie z książką, sleeveface.

 

W tym roku zapraszamy uczniów i nauczycieli do publikowania na facebooku i instagramie zdjęć z akcji (najlepiej selfie z książką). Po opublikowaniu ich na którymś z portali proszę dodać hashtag #jakczytam i ustawić grupę odbiorców zdjęcia jako „publiczna". Zdjęcia nie trzeba wrzucać na nasz fanpage. Wystarczy hashtag #jakczytam dodany w opisie zdjęcia, a zdjęcia czytelników z całej Polski będą łatwo dostępne po wpisaniu go w wyszukiwarki facebooka i instagrama.

Wszystkie zdjęcia wezmą udział w losowaniu dodatkowych nagród, a w majowej „Bibliotece w Szkole" znajdzie się plakat promujący tę aktywność wśród uczniów. To najlepsza forma promocji akcji w naturalnym dla młodzieży miejscu. Każde zdjęcie zobaczy grupa znajomych jej autora, a w szerszej skali – setki tysięcy kolejnych osób.

 

Patroni:

Biblioteka Narodowa Towarzystwo Nauczycieli Bibliotekarzy Szkół Polskich Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich Polska Sekcja IBBY

Sponsorzy:

MOL Hurtownia Tuliszków Platon Wydawnictwo Jaguar Media Rodzina Wydawnictwo Powergraph Meandry Znak Emotikon

Patroni medialni:

Wyborcza – Książki Gazeta Wyborcza EBIB Instytut Książki Polskie Towarzystwo Wydawców Książek Magazyn Literacki Książki Lustro Biblioteki Ogólnopolski portal bibliotekarski Lubimy czytać Biblioteki szkolne online! Biblioteka internetowa Wolne lektury Wirtualny Wydawca Fundacja Nowoczesna Polska Radio Kielce Głos Nauczycielski Mały Gość Niedzielny Magazyn dla dzieci Świerszczyk